عقل گرایی و نقل گرایی در فقه سیاسی شیعه
30 بازدید
محل نشر: بازتاب اندیشه » شهریور 1380 - شماره 18 » (6 صفحه - از 7 تا 12)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
علوم سیاسی، ش 14 چکیده: خوارج اولین نقل‏گرایان جهان اسلام بودند و با ظهور معتزله و اشاعره، نزاع میان دو مکتب عقل‏گرایی و نقل‏گرایی برجسته و بارز گردید. مسأله اخباریین و اصولیین در تاریخ شیعه نیز به همین مسأله باز می‏گردد. تقدم نقل بر عقل، اصل مهم معرفت‏شناختی در مکتب نقل‏گرایی است و در مقابل، ضرورت کاربرد عقل در فهم احکام الهی، از ویژگی‏های عقل‏گرایی است. با تلاش گسترده وحید بهبهانی، اخباری‏گری در ایران و عراق منقرض گردید و با همت شیخ مرتضی انصاری نیز دانش اصول فقه در حوزه‏ها نهادینه شد. فیلون یهودی اولین متفکر با نفوذی بود که خود را با مسأله ایجاد توافقی بین فلسفه یونانی به عنوان یک حقیقت و شرع (کتاب مقدس) به عنوان وحی و به طور خاص بین افلاطون و حضرت موسی روبه‏رو یافت. از سوی دیگر، ترتولیانوس، متفکر مسیحی، به رد عقل و کفایت نقل برای حیات بشر پرداخت. دعوای میان اصحاب عقل و نقل (وحی) در میان مسلمانان نیز استمرار یافت. «حسبنا کتاب اللّه‏» شعاری بود که محور کار خوارجی قرار گرفت که می‏توان از آنها به عنوان نقل‏گرایان اولیه در اسلام یاد کرد. معتزله در توجه به عقل راه افراط را در پیش گرفتند و اشاعره آن را به کناری نهادند. در این میان، شیعه راه میانه و تفاهم میان عقل و نقل را برگزید.
آدرس اینترنتی